Stenotypia

Na czym polega stenotypia?

Stenotypistka pisze na klawiaturze o kilkunastu klawiszach, naciskając kilka naraz — jak akord na fortepianie. Jedno naciśnięcie odpowiada sylabie lub całemu wyrazowi, a nie pojedynczej literze. Dzięki temu zapis nadąża za mową: wprawna osoba osiąga 200 i więcej słów na minutę, czyli szybciej niż większość ludzi mówi.

Efektem nie jest jednak gotowy tekst, tylko ciąg kodów, który oprogramowanie zamienia na zwykłe zdania. Tę zamianę trzeba potem sprawdzić.

Kim jest stenotypistka w sądzie?

W sądach amerykańskich i brytyjskich to etatowy protokolant zapisujący przebieg rozprawy na żywo — stąd obraz znany z filmów. W polskich sądach ten zawód nie funkcjonuje. Od 2010 roku przebieg rozprawy rejestruje protokół elektroniczny, czyli nagranie dźwięku i obrazu.

Jeżeli w polskim postępowaniu potrzebny jest tekst rozprawy albo zapis prywatnego nagrania, powstaje on po fakcie, z nagrania, a nie na sali.

Czym stenotypia różni się od transkrypcji?

• Stenotypia — zapis w czasie rzeczywistym, w trakcie wypowiedzi, jedno podejście.
• Transkrypcja — zapis po fakcie, z nagrania, z możliwością wielokrotnego odsłuchu spornego fragmentu.

Praktyczna konsekwencja jest taka, że przy materiale dowodowym transkrypcja wygrywa dokładnością. Fragment wypowiedziany cicho, w hałasie lub przez dwie osoby naraz można odsłuchać dziesięć razy; na sali — nie można.

Czy stenotypia jest jeszcze potrzebna?

Tam, gdzie tekst musi powstać natychmiast — tak. Napisy na żywo w telewizji i tłumaczenie w czasie rzeczywistym dla osób niesłyszących nadal korzystają z tej techniki. Tam, gdzie liczy się wierność zapisu, a nie sekundy opóźnienia, sensowniejsze jest nagranie i późniejsza korekta.

Najczęstsze pytania

Kim jest stenotypistka?

To osoba zapisująca mowę na specjalnej klawiaturze stenotypijnej, gdzie jedno naciśnięcie kilku klawiszy odpowiada sylabie lub wyrazowi. Pozwala to notować szybciej, niż większość ludzi mówi.

Czy w polskich sądach są stenotypistki?

Nie. Od 2010 roku przebieg rozprawy rejestruje protokół elektroniczny, czyli nagranie dźwięku i obrazu. Tekst, jeśli jest potrzebny, powstaje później z tego nagrania.

Co jest dokładniejsze: stenotypia czy transkrypcja z nagrania?

Przy materiale dowodowym dokładniejsza jest transkrypcja z nagrania, bo sporny fragment można odsłuchać wielokrotnie. Stenotypia daje tekst natychmiast, ale tylko w jednym podejściu.

Ile słów na minutę zapisuje stenotypistka?

Wprawna stenotypistka osiąga 200 i więcej słów na minutę, czyli tempo szybsze od typowej wypowiedzi.