Wierność zapisu

Dlaczego stenogram nie jest wygładzony?

Bo wygładzanie zmienia dowód. „No bo ja… ja nie wiem, ja chyba nie” i „Nie wiem” znaczą co innego: pierwsze pokazuje wahanie, drugie — stanowczość. Redaktor poprawiający styl nie poprawia stylu, tylko wymowę wypowiedzi.

W skrajnym ujęciu modyfikowanie treści zapisu, który ma posłużyć jako dowód, to działanie na szkodę sprawy. Dlatego w ProTranskrypcje przy stenogramach obowiązuje zasada: zapisujemy to, co słychać, nie to, co brzmi lepiej.

Co zostaje w wiernym zapisie?

• powtórzenia i urwane zdania;
• zawahania i wtrącenia w rodzaju „yyy”, „no”, „znaczy”;
• błędy gramatyczne i składniowe mówiącego;
• wulgaryzmy, w pełnym brzmieniu;
• wtrącenia drugiej osoby w trakcie cudzej wypowiedzi.

Czy zawsze obowiązuje ten sam rygor?

Nie. Rozróżniamy dwa reżimy:

• Stenogram dowodowy — wierność bezwzględna, bez ingerencji w treść.
• Zapis sesji samorządowej i napisy — dopuszczalna drobna korekta: powtórzenia, zająknięcia i rażące potknięcia składniowe, bo celem jest czytelność dla mieszkańca lub widza, a nie dowód.

Przy zamawianiu warto powiedzieć, do czego zapis posłuży — od tego zależy, który reżim stosujemy.

Jak mierzy się wierność zapisu?

Punktowo. Każde odstępstwo ma wagę: błąd merytoryczny 5 punktów, techniczny 3, proceduralny 3, kontekstowy 2, językowy 1. Dokument, który przekroczy 25 punktów, nie trafia do klienta — wraca do poprawy. Najciężej punktowane są rzeczy zmieniające sens: przypisanie wypowiedzi niewłaściwej osobie i pominięcie fragmentu.

Najczęstsze pytania

Czy stenogram poprawia błędy językowe mówiącego?

Nie. Stenogram dowodowy odwzorowuje wypowiedź dokładnie tak, jak padła, z powtórzeniami, zawahaniami i błędami składni. Poprawianie zmieniałoby wymowę materiału.

Czy wulgaryzmy są zapisywane w pełnym brzmieniu?

Tak, w stenogramie dowodowym. Cenzurowanie ingerowałoby w treść, na którą powołuje się strona.

Czy zapis sesji rady też musi być dosłowny?

Nie w takim samym stopniu. Przy sesjach samorządowych i napisach dopuszczalna jest drobna korekta powtórzeń i rażących potknięć składniowych, bo celem jest czytelność, a nie dowód.